Kijk aan, een serieuze en grotendeels gedegen reactie. Dat doet goed.
Laat ik voorop stellen dat volgens mij 'het genre', zoals dat hier zo alomvattend genoemd wordt, morsdood is. Of in het beste geval serieus ondood. Er zijn natuurlijk uitzonderingen, maar een tak van literatuur die voornamelijk gelezen wordt door mensen die Tolkien beschouwen als het beste wat er ooit op fantasy-gebied geschreven is, kan geen aanspraak maken op de omschrijving 'levend'. (Er zijn kennelijk maar weinig mensen die beseffen dat Tolkien in zijn eigen tijd al achterhaald was, maar dit terzijde.) Het genre heeft zijn kans op een lang leven al jaren geleden verspeeld.
Of je chargeert messcherp, of je bent niet helemaal voluit ingevoerd in wat dit genre, fantasy, inhoudt, beweegt, wat de lezers ervan in 2007 bezighoudt en wat dies meer zij.
Waar te beginnen?
Voor de vele, vele lezers van fantasy in al zijn vormen is het genre verre, verre van morsdood.
Je kunt een poging doen vast te stellen dat Tolkien "in zijn tijd al achterhaald was", maar alleen al het gegeven dat het vijftig jaar later tot boek van de eeuw werd verkozen, maakt denk ik duidelijk dat het heel veel mensen heeft geraakt. Er zijn tal van andere argumenten te bedenken die deze opmerking over het achterhaalde karakter van Tolkiens werk volkomen bagatelliseren.
Los daarvan: Tolkien is voor de meeste lezers van fantasy al lang niet meer de maatstaf der dingen en zeker niet de maatstaf van de fantasy. Die wordt bepaald door nieuwe, inspirerende schrijvers als Lynn Flewelling, Patrick Rothfuss, Markus Heitz, Andzrej Sapkowski en vele anderen.
Ik heb een beetje de indruk dat je het alleen over enkele Tolkien-verwante schrijvers hebt en dat je kennis aangaande de hedendaagse stand van zaken niet zo ver reikt. Correct me if I'm wrong.
Maar als ik dat even laat zitten, en me richt op die 'kwaliteit' die hier aan de orde gesteld wordt, is de volgende kwestie: de uitgevers. Het is niet helemaal duidelijk uit je post, Wim, maar die uitgeverij waar je je pijlen op richt is dus de vanity-press, begrijp ik dat goed? En daarmee doel je ook op twijfelgevallen zoals Free Musketeers, die wel een zekere drempel hebben? (Al is die natuurlijk te laag.)
Het stond er inderdaad niet helemaal duidelijk, maar het gaat om de vanity-press en aanverwante clubs.
Want ik veronderstel dat bijvoorbeeld een uitgever als Mynx de 'kwaliteit' na aan het hart ligt. Ondanks het feit dat, inderdaad, hun overwegingen niet altijd (ik zou zelfs zeggen: meestal niet) ingegeven worden door lezerlievendheid. Maar wacht even... hebben we het nu over kwaliteit of over commercie? Mynx heeft maar een doel in het leven, en dat is oplages wegzetten. Kwaliteit (en ik gebruik het woord nu in zijn ruimste kaders) is dan slechts een secundaire overweging. Potentiele omzet, dat is waar het om gaat. Kijk maar naar al die Tolkien-klonen die keer op keer weer in de markt gezet worden als het beste sinds eh... Tolkien. Het klinkt me eigenlijk allemaal steeds incestueuzer in de oren.
Ge-terminologie, noem ik dat tegenwoordig. Ik leen even wat woorden van iemand, Monatar, die in onbeschreven.nl de rol van uitgeverijen wat prettiger en minder negatief omschrijft.
"De ervaring heeft de reguliere uitgevers geleerd dat het doel van veel boeken verkopen gediend wordt met een selectie op kwaliteit, naast het hanteren van een aantal andere verkoopgerelateerde criteria." Kwaliteit in die brede zin (...) is voor een serieuze uitgever van levensbelang. Wat mij betreft staat het náást dat eerste doel: geld overhouden om door te kunnen gaan.
Van binnenuit kan ik melden dat de mensen die Mynx dragen, Mynx zíjn, heel wat bevlogener en kwaliteitsgericht te werk gaan dan jij veronderstelt.
Je laatste opmerking in de laatste quote tekent voor mij, met alle respect, dat je een tikje achterloopt voor wat betreft fantasy. Tien of vijftien jaar geleden werd een "queeste-boek" nog wel eens gepresenteerd met referte aan JRR. Wie dat nu zou doen, maakt zichzelf best wel een beetje belachelijk.
De roep om een goed tijdschrift is ook geen nieuwe. De kwaliteit van wat er in Nederland op dat gebied voorhanden is, is bedroevend. Een blad als Holland-SF geldt nog steeds als het hoogste wat de Nederlandse fantasy-schrijver kan bereiken. De redactie van dat blad niet te na gesproken, want ze doen hun best, maar in vergelijking met bijvoorbeeld een blad als het Amerikaanse Realms of Fantasy stijgt het schaamrood je naar de kaken. Over Pure Fantasy zal ik het wijselijk maar niet hebben.
Maar wat dan wel? Hoeveel Nederlanders lezen er eigenlijk nog zulke tijdschriften? Hoe vaak is de roep om een 'nieuw, echt goed blad' al niet gehoord? Zou het dan toch aan de kleine omvang van het taalgebied liggen? Idealisme is de brandstof van grote daden, maar uiteindelijk heeft toch de economie het laatste woord. En die economie heeft steeds minder belangstelling voor dode bomen.
Over de tijdschriften: er zijn best wel kansen voor een goed (lees: professioneel) gerund blad dat het brede spectrum van wat fantasy behelst, invult. Daar heb je wel enkele zotten voor nodig die dat willen en kunnen doen.
En...
Dode bomen?
Ik zei het al eerder: fantasy leeft.
Van SF kun je misschien zeggen dat het (helaas) een zieltogende eik in het woud der literatuur is. Hoewel, voor je het weet verschijnt naast de knoestige wortels van die oude heer een jonge loot...
Fantasy in zijn vele vormen leeft nog heel behoorlijk. Miljoenen lezers. Lieden als Robin Hobb, Ray Feist, Robert Jordan, Terry Pratchett en nog enkelen worden er best wel rijk van, ik kan er goed van leven. De (eerste) bloeitijd ligt misschien net achter ons, maar het ruime aanbod aan nieuwe schrijvers, waaronder enkele sterke talenten, het groeiende aanbod uit non-anglo-Europa en de overloop uit jeugd-grensgebieden maakt het nog steeds een zeer behoorlijk genre.
Wat we node missen? Een of twee echte, nieuwe coryfeeën, die het genre verderdragen. Een breder (en dieper) platform voor het genre, met wat meer "press-possibilities" en enkele samenbindende evenementen.
Wat we kunnen missen? De steeds weer terugkerende negativiteit, die al te vaak is gebaseerd op gebrek aan kennis over een voortschrijdend genre. Ik doel hier niet op jou, Angus, daarvoor zit er teveel positief in je posts. Ik doel onder andere op de domme pers, die (bijvoorbeeld) als ze een item over dat vreemde genre SF willen doen, zich gretig storten op de weirdo die zich als Spock of "Beam-me-up-Scotty" heeft uitgedost, maar de memorable schrijvers en werken waarom het feitelijk gaat, gemakshalve maar weer vergeten.
Ten slotte: ik ben benieuwd wat je je voorstelt bij 'een evenement dat serieus omgaat met onze tak van literatuur'. (En dit is welgemeende nieuwsgierigheid.) De diverse 'fairs' en 'fests' die de laatste jaren als vliegenzwammen uit de grond zijn geschoten zijn wat mij betreft te genant voor woorden, en hebben ook eigenlijk helemaal niets met fantasy-literatuur te maken. Het meest serieuze evenement is nog steeds de Beneluxcon, en dat daar van alles aan mis is zal ik ook niet ontkennen.
Ik stel me daar heel veel bij voor, maar om diverse redenen laat ik de uitwerking van dat evenement nog even "in de nevel hangen".
Inderdaad is de Beneluxcon, waaraan veel valt te verstevigen – hetgeen erg lastig is in samenwerking met mensen die kleinschaligheid en knusheid prefereren (en dat is hun goede recht) – een van de betere evenementjes, ofschoon ik betreur dat het organiserende NCSF zo blijft hameren op de inmiddels sectarische hard sf.
Maar opnieuw: wat dan wel?
Nog voor eind 2007 hoop ik daar een prachtig, inspirerend en zeer uitgebreid antwoord op te kunnen geven, riep de fantasy-schrijver enthousiast.
P.s. Ik ben er nog niet uit wie zich verschuilt achter die Angus. Ik twijfel tussen drie mensen.
