Enkele dagen geleden was het weer zover. Op een forum ontspoorde de discussie en ik zat er middenin. Volgens enkelen was een bijdrage van mij zelfs de aanleiding. Dat is me vaker gebeurd. Ik mag me zelfs afvragen of mijn toon soms niet te scherp is. Echt waar: ik kan stellig uit de hoek komen als ik iets meen te weten en zeker als het over mijn vakgebied gaat. In dit geval wist ik het ook echt en hij niet. Zijn reactie, waarop ik dus niet meer heb gereageerd, klopte van geen kant, sloeg de plank mis en was bezijden hetgeen ik had gezegd.
Dat is echter allemaal secundair. Het ging allemaal om de toon.
Toon?
In een post of een mail?
Daar zit helemaal geen toon in, Wim. Dat zijn letters.
Daar zit wel een toon in, er zitten er zelfs twee in: de toon die ik erin denk te stoppen en de toon die de forumbezoeker eruit denkt te halen. Ziet u het probleem?
Ik zal eerlijk zijn: ik voelde de bui al hangen, toen ik mijn post componeerde. "Onzin", was mijn aanvankelijke opening van de post. Het was ook onzin waarop ik reageerde, vond ik. Ik heb een tijdje zitten staren naar dat woord en dacht: niet doen. "Dat is een beetje onzin", componeerde ik vervolgens briljant. Weer staren en dubben. Nee, nog te scherp. "Met alle respect, mr. X, maar dat is een beetje onzin". Eufemistischer wist ik het niet te bedenken, hoewel dat "met alle respect" als zinsnede achteraf meer het tegendeel van zijn inhoud in zich droeg. Hoe dan ook: ik was tevreden, mijn toon was in twee stappen ingebed in matiging.
In de volgende zinnen legde ik uit waarom het onzin was. Degene die volgens mij "met alle respect een beetje onzin had verkondigd", las mijn post en ontplofte. Zonder de tweevoudige nuance die ik vergeefs probeerde in te brengen, gooide hij zijn antwoord op de forumtafel. Bullshit, herinner ik mij en hij brak de ongeschreven forumwetten door uit een persoonlijk bericht van mij aan hem te klappen. Ook daar speelde de toon een cruciale rol. Ik vond die PB van een jaar ervoor zeer genuanceerd, hij dacht meer aan "venijnig".
Hoe het ook zij: zijn toon was voor mij niet mis te verstaan. Het was ook de apotheose van een sowieso moeizame "verhouding" tot hem. Ik vond zijn bijdragen altijd kriegel van toon, eigengereid, humeurig. Niet leuk. Soms waren zijn bijdragen echter best zinnig.
Ik ontzeg niemand zijn slechte humeur, zijn eigengereidheid of zijn tijdelijke of chronische gramschap.
Mij gebeurde iets dat me, mede dankzij het van dichtbij meemaken van de ellende op Haïti, de afgelopen maanden niet was gebeurd, omdat ik opeens heel veel zaken tegen het licht van de vergankelijkheid hield: ik werd boos.
Ach, ik ben ook maar een mens. Echt waar.
"Zo is het genoeg", blafte ik virtueel met een afgemeten, bijgeleverde toon. "Ik houd het forum voor gezien".
Impulsief? Ja en nee. De ergernis duurde al lang en ik wist dat ik daarin niet de enige was.
Dom? Natuurlijk. Een goede vriend en schrijfcollega omzeilde een maand eerder op superieure wijze een aanvaring met dezelfde forumposter, door exact op het juiste moment te zwijgen en over te stappen op het volgende onderwerp.
Iemand vlak in mijn buurt wees me erop dat ik, hoewel ook zij vond dat ik inhoudelijk gelijk had, niet goed had gecommuniceerd. "En dat voor een ex-communicatiegoeroe", zei ze op vriendelijke toon. Ze vond dat juist ik met iedereen door de bocht zou moeten kunnen.
"Kan ik ook, met bijna iedereen", beweerde ik. "Behalve die ene en natuurlijk dinges, en..."
Ik zweeg even.
"Ik ben ook maar een mens", probeerde ik nog, maar het mocht niet baten.
"Hij is ook zo irritant", sputterde ik nog wat na.
Zij trok beide wenkbrauwen op.
"En jij niet?"
Ik zweeg. Soms weet ik wanneer zwijgen beter is, maar het blijft lastig.
